Çocuklarda Ventriküler Septal Defekt (VSD) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Çocuklarda Ventriküler Septal Defekt (VSD), kalbin karıncıkları arasındaki duvarda doğuştan bir delik veya açıklık bulunmasıdır. Bu anatomik durum temiz kanın vücuda dağılmak yerine akciğerlere geri kaçmasına neden olarak kalbin ve akciğerlerin iş yükünü artırır. Doğumsal kalp hastalıkları içinde en sık görülen bu anomali, doğru uzman takibi ve modern tedavi yaklaşımları sayesinde günümüzde başarıyla yönetilmektedir. Erken teşhisle birlikte çocukların büyük çoğunluğu, herhangi bir fiziksel engel yaşamadan tamamen sağlıklı ve enerjik bir gelişim süreci geçirebilmektedir.

Bebeklerin Anne Karnındaki Gelişiminde Ventriküler Septal Defekt (VSD) Neden ve Nasıl Meydana Gelir?

Bir bebeğin anne karnındaki gelişimi, doğanın en karmaşık ve hassas süreçlerinden biridir. Kalp, bu süreçte henüz gebeliğin çok erken evrelerinde, dördüncü ve sekizinci haftalar arasında şekillenmeye başlar. Başlangıçta basit bir tüp formunda olan kalp, zamanla kendi üzerine katlanarak ve bölmelere ayrılarak o meşhur dört odacıklı yapısını oluşturur. Kalbin alt odacıklarını birbirinden ayıran ve “septum” adı verilen duvar, aslında tek bir parçadan ibaret değildir. Bu duvar, kalbin farklı bölgelerinden gelen ve bir yapbozun parçaları gibi birbirine doğru ilerleyen dört ana doku grubunun birleşmesiyle örülür. Eğer bu doku grupları tam zamanında ve milimetrik bir hassasiyetle orta noktada buluşamazsa, arada bir boşluk kalır ve bu boşluk doğumsal kalp deliği olarak bildiğimiz tabloyu oluşturur.

Modern tıp, bu birleşme hatalarının nedenlerini anlamak için genetik şifrelerin derinliklerine inmektedir. Kalp duvarının inşasında görevli olan belirli proteinleri ve hücre hareketlerini yöneten genlerdeki en ufak bir sapma, bu duvarın kapanmasını engelleyebilir. Ancak bu durum sadece genetikle sınırlı değildir; bazen çevresel faktörler de süreci etkileyebilir. Yine de ailelerin bilmesi gereken en önemli gerçek, çoğu durumda bu deliğin oluşumunun tamamen rastlantısal bir gelişim hatası olduğudur. Gebelik süresince annenin geçirdiği bazı ateşli hastalıklar veya maruz kalınan bazı dış etkenler bu riski artırabilse de günümüzde bu durum modern cerrahi ve takip yöntemleriyle çok büyük oranda çözülebilir bir sağlık meselesi haline gelmiştir. Bebeğin gelişimi devam ederken bu deliklerin bir kısmı kendi kendine küçülme eğilimi gösterir, çünkü vücut büyüme enerjisini bu açıklıkları kapatmak için de kullanabilir.

Kalp duvarının oluşumu sırasında etkili olabilecek bazı faktörler aşağıdaki gibidir.

• Genetik kodlardaki farklılıklar
• Kromozom değişimleri
• Anne karnındaki viral enfeksiyonlar
• Belirli ilaçların kontrolsüz kullanımı
• Akraba evlilikleri
• Annede bulunan diyabet hastalığı

Kalpteki Deliğin Yerleşim Yerine Göre Hangi Ventriküler Septal Defekt (VSD) Çeşitleri Mevcuttur?

Kalp duvarındaki açıklıklar, duvarın neresinde yer aldığına göre sınıflandırılır ve bu sınıflandırma tedavinin rotasını çizer. Duvarın bir kısmı kalın kas dokusundan oluşurken, bir kısmı da daha ince ve zarımsı bir yapıdadır. Uzmanlar deliğin konumuna bakarak, o deliğin çocuk büyüdükçe kapanıp kapanmayacağını veya cerrahi bir müdahalenin gerekliliğini ve ne kadar acil olduğunu öngörebilirler. Bu deliklerin yerleşimi, kalbin elektrik sistemine olan yakınlığını ve kapakçıkların sağlığını da doğrudan etkileyebildiği için anatomik teşhis sürecin en kritik aşamasıdır.

Yaygın olarak görülen delik tipleri şunlardır:

• Perimembranöz
• Musküler
• İnlet
• Outlet

Perimembranöz tip, en sık rastlanan çeşittir ve kalbin üst kısımlarındaki zarımsı dokuda yer alır. Bu tip deliklerin en avantajlı yönü, etrafındaki kapakçık dokularının yardımıyla zamanla kendiliğinden kapanma potansiyelinin bulunmasıdır. Müsküler delikler ise tamamen kas dokusunun içinde bulunur; bazen tek bir delik şeklinde değil kasın aralarına yayılmış çok sayıda küçük delikçik şeklinde de görülebilir bu tip delikler hem anjiyografi hem de cerrahi olarak tedavi edilebilirler. İnlet tipi delikler, kalbin giriş kapakçıklarının hemen altında yer alır ve genellikle kendiliğinden kapanma eğilimi göstermezler, ayrıca genellikle anjiyo ile tedaviye uygun değildirler. Outlet tipi delikler ise kalpten çıkan büyük damarların çok yakınında olduğu için, damar kapakçıklarının yapısını bozma riski taşırlar ve bu nedenle yakından izlenmeleri, hatta erken dönemde tedavi edilmeleri gerekir, bu tip delikler hem anjiyografi hem de cerrahi olarak tedavi edilebilirler.

Kalpteki Deliğin Büyüklüğü Ventriküler Septal Defekt (VSD) Vakalarında Dolaşım Sistemini Nasıl Etkiler?

VSD vakalarında kalbin ne kadar yorulacağı ve akciğerlerin ne kadar zorlanacağı, doğrudan deliğin genişliğine bağlıdır. Kalbin sol tarafı vücuda kan pompalamakla görevli olduğu için çok daha güçlüdür ve içindeki basınç oldukça yüksektir. Sağ taraf ise sadece akciğerlere kan gönderdiği için daha düşük bir basınçla çalışır. Aradaki duvarda bir delik olması, yüksek basınçlı sol taraftan sağ tarafa doğru kaçınılmaz bir kan sızıntısına neden olur. Bu sızıntı, akciğerlere gitmesi gereken kan miktarının normalin çok üzerine çıkması demektir. Sonuç olarak hem akciğer damarları bu fazla kan yükü altında şişer hem de kalbin sol tarafı bu ekstra iş yükünü çevirebilmek için daha fazla enerji harcayarak genişlemeye başlar.

Deliğin boyutuna göre gelişen etkiler aşağıda listelenmiştir.

• Küçük deliklerde dolaşım normal kalır.
• Orta deliklerde kalp hafifçe büyür.
• Büyük deliklerde ağır kalp yorgunluğu oluşur. Akciğer tansiyonu yükselme eğilimine girer. Kalbin kan pompalama verimi azalabilir. Vücuda giden temiz kan miktarı etkilenebilir.

Küçük delikler genellikle sadece bir ses (üfürüm) olarak kalır ve çocuğun hayat kalitesini bozmaz. Ancak büyük deliklerde akciğerlere giden kan o kadar fazladır ki bu durum zamanla akciğer damarlarının yapısını kalıcı olarak bozabilir. Bebek doğduktan sonraki ilk birkaç hafta içinde akciğer damarlarındaki basınç doğal olarak düşmeye başlar ve işte bu dönemde delikten geçen kan miktarı maksimuma ulaşır. Bu nedenle geniş deliği olan bebeklerde şikayetler genellikle birinci aydan sonra daha belirgin hale gelir. Uzmanlar, kalbin bu fazla yükle nasıl başa çıktığını anlamak için kalbin odacıklarındaki çap artışlarını milimetrik olarak takip ederler.

Aileler Bebeklerinde Ventriküler Septal Defekt (VSD) Olduğunu Hangi Klinik Belirtilerle Anlayabilir?

Kalbinde delik olan her bebek dışarıdan bakıldığında hasta görünmeyebilir, özellikle delik küçükse çocuk tamamen sağlıklı bir gelişim süreci izleyebilir. Ancak delik büyükse ve kalbin iş yükü belirgin şekilde artmışsa, bebek vücudundaki bu zorlanmayı bazı davranışsal ve fiziksel sinyallerle dışarıya yansıtır. Ailelerin en çok dikkat etmesi gereken anlar, bebeğin efor sarf ettiği zamanlardır. Bebekler için en büyük efor beslenmedir; emme eylemi bir bebek için en çok enerji harcanan fiziksel aktivitedir. Kalbi yorgun olan bir bebek, bu aktivite sırasında adeta bir sporcu gibi terleyebilir ve çabuk yorulabilir.

Sık karşılaşılan klinik belirtiler şunlardır:

• Emmeye sık ara verme
• Beslenirken saçlı deride terleme ve zorlanma
• Hızlı ve yüzeysel nefes alma
• Beklenen kilonun alınamaması
• Sık tekrarlayan akciğer enfeksiyonları
• Göğüs kafesinin hızlı inip kalkması

Beslenme sırasında bebeğin birkaç yudumdan sonra yorulup memeyi bırakması ve bir süre dinlendikten sonra tekrar devam etmek istemesi tipik bir işarettir. Bu yorgunluk nedeniyle bebek yeterli gıdayı alamaz ve büyüme eğrisi yaşıtlarının gerisinde kalmaya başlar. Ayrıca akciğerlerdeki fazla kan miktarı, bu bölgeyi enfeksiyonlara daha açık hale getirir; bu yüzden VSD’li çocuklar daha sık bronşit veya zatürre geçirme riski taşırlar. Eğer bebeğinizin nefes alırken kaburgalarının arası içeri çöküyorsa veya çok hızlı nefes alıp veriyorsa, bu durum kalbin ve akciğerlerin destek beklediğinin bir göstergesi olabilir.

Modern Tıpta Ventriküler Septal Defekt (VSD) Kesin Teşhisi Hangi Yöntemlerle Konulmaktadır?

Teşhis süreci genellikle sıradan bir muayene sırasında çocuk doktorunun kalpteki üfürümü duymasıyla başlar. Üfürüm, kanın delikten geçerken oluşturduğu ses dalgalarıdır. Ancak sadece sesi duymak yeterli değildir; deliğin tam yerini, boyutunu ve kalbe olan etkisini görmek gerekir. Modern pediatrik kardiyoloji pratiğinde bu teşhisin altın standardı ekokardiyografi cihazıdır. Bu cihaz, radyasyon içermeyen ses dalgaları yardımıyla kalbin iç yapısını, odacıklarını ve damarlarını canlı bir film gibi ekrana yansıtır. Tamamen ağrısız olan bu işlem sırasında bebeğin uyuması veya sakin durması, net ölçümler yapabilmek adına büyük avantaj sağlar.

Teşhis aşamasında başvurulan temel araçlar şunlardır:

• Transtorasik ekokardiyografi
• Elektrokardiyografi (EKG)
• Göğüs röntgeni (gerekli hastalarda)
• Kalp kateterizasyonu (gerekli hastalarda, tedavi etmek veya tanı koyarak tedavi başlamak için)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) (gerekli hastalarda)

Ekokardiyografi ile deliğin çapı milimetrik olarak ölçülür ve kalbin sol tarafındaki genişleme miktarı saptanır. EKG ile kalbin elektrik sisteminde bir zorlanma olup olmadığı kontrol edilirken, akciğer grafisi ile akciğer damarlarındaki kanlanma artışı ve kalbin genel büyüklüğü gözlemlenir. Bazı çok nadir ve karmaşık vakalarda veya akciğer tansiyonunun kesin olarak ölçülmesi gereken durumlarda ise anjiyo laboratuvarında kateterizasyon işlemi uygulanabilir ayrıca uygun hastalarda delik anjiyografide kapatılabilir. Bu ileri yöntemler sayesinde her çocuğa özel bir yol haritası çizilir ve gereksiz müdahalelerin önüne geçilerek en doğru tedavi zamanlaması belirlenir.

Cerrahi Öncesi Süreçte Ventriküler Septal Defekt (VSD) İçin Hangi Tıbbi Tedaviler ve İlaçlar Kullanılır?

Her kalp deliği hemen bir operasyon gerektirmez; bazen kalbin ve bebeğin büyümesi için zamana ihtiyaç vardır. Bu bekleme sürecinde veya deliğin kendiliğinden kapanması beklenen dönemde, kalbin üzerindeki yükü azaltmak için ilaç tedavisine başvurulur. Bu ilaçlar aslında deliği kapatmaz; bunun yerine kalbin işini kolaylaştırarak bebeğin daha rahat nefes almasını ve kilo alarak güçlenmesini sağlar. Bu dönemde en önemli amaç bebeği ameliyata ihtiyaç duyulsa bile en sağlıklı ve en güçlü formunda ulaştırmaktır. Uzmanlar ilaç dozlarını bebeğin kilosuna göre çok hassas bir şekilde ayarlar ve düzenli kontrollerle etkilerini takip ederler.

Tedavide yaygın olarak tercih edilen yöntemler aşağıdadır.

• Vücuttaki fazla sıvıyı atan diüretikler
• Damarları genişleten ilaçlar
• Kalp kasını destekleyen destekleyiciler
• Potasyum seviyesini dengeleyen ilaçlar
• Kansızlığı önleyen demir takviyeleri
• Gerekli durumlarda uygulanan vitamin desteği

İdrar söktürücü olarak bilinen diüretikler, akciğerlerdeki fazla sıvının vücuttan atılmasını sağlayarak bebeğin solunumunu belirgin şekilde rahatlatır. Damar genişletici ilaçlar ise kanın vücuda yayılmasını kolaylaştırarak, delikten sağ tarafa kaçan kan miktarını azaltmaya yardımcı olur. Bu süreçte ailelerin ilaç saatlerine tam uyum göstermesi ve bebeğin idrar çıkışını takip etmesi tedavinin başarısı açısından önemlidir. İlaç tedavisi altındaki bebeklerin kilo alımı düzeldikçe ve kalplerindeki genişleme durdukça, müdahale ihtiyacı ertelenebilir ve hatta bazı durumlarda tamamen ortadan kalkabilir.

Günlük Yaşam İçerisinde Ventriküler Septal Defekt (VSD) Olan Bebeklerin Beslenmesi Nasıl Planlanmalıdır?

Kalp deliği olan bebeklerin enerji ihtiyacı, normal bir bebeğe göre çok daha fazladır. Kalbin daha hızlı çalışması ve nefes alıp verme eforunun artması, vücudun daha fazla kalori yakmasına neden olur. Ancak bu bebekler yoruldukları için yeterli kaloriyi almakta zorlanırlar. Bu nedenle beslenme süreci VSD tedavisinin en az ilaçlar kadar kritik bir parçasıdır. Amaç bebeği yormadan en yüksek kaloriyi en kısa sürede almasını sağlamaktır. Bu strateji sayesinde bebeğin büyüme hızı artar ve vücut dokularını onararak deliğin kapanmasına veya ameliyatın risklerinin azalmasına katkıda bulunur.

Beslenme düzenini iyileştiren temel yaklaşımlar şunlardır:

• Yüksek kalorili özel mamalar
• Öğün sayısının artırılması
• Kısa süreli ve sık emzirme
• Anne sütünün kalorisini artıran takviyeler
• Biberon başlığının kolay akışlı seçilmesi
• Beslenme sırasında dik pozisyon kullanımı

Bebeğin emerken harcadığı eforu azaltmak için anne sütü sağılarak daha kolay akışlı bir biberonla verilebilir ancak bunu doktorunuza sorarak yapınız. Eğer bebek ağızdan yeterli besini alamıyorsa, uzmanlar geçici bir süre için burundan mideye uzanan ince bir tüp (sonda) yardımıyla beslenme desteği önerebilirler. Bu yöntem bebeğin yorulmadan, uyurken bile ihtiyacı olan enerjiyi almasını sağlar. Kilo alımı düzene giren bir bebeğin genel durumu hızla iyileşir, bağışıklık sistemi güçlenir ve kalp yetmezliği bulguları gerilemeye başlar. Ailelerin beslenme sırasında bebeğin yorulma belirtilerini iyi gözlemlemesi ve zorlamadan, onun temposuna uygun bir düzen kurması önerilir.

Gelişen Teknolojiyle Birlikte Ventriküler Septal Defekt (VSD) Kapatılmasında Anjiyo Yöntemi Nasıl Uygulanır?

Tıptaki devrim niteliğindeki gelişmeler sayesinde, her kalp deliği artık büyük ameliyatlarla kapatılmak zorunda değildir. Özellikle kalbin kaslı bölgesinde yer alan uygun yapıdaki delikler, kasıktan girilerek uygulanan anjiyo yöntemiyle (transkateter kapatma) tedavi edilebilmektedir. Bu yöntem göğüs kafesinin açılmasına gerek bırakmadığı için hem iyileşme süreci çok daha hızlıdır hem de vücutta kalıcı bir ameliyat izi bırakmaz. İşlem gelişmiş görüntüleme teknikleri eşliğinde uzman ekipler tarafından gerçekleştirilir ve genellikle işlemden kısa bir süre sonra hastalar taburcu edilerek günlük hayatlarına dönebilirler.

Anjiyo ile kapatma sürecinde kullanılan temel unsurlar şunlardır:

• Özel tasarım kapatma cihazları
• Esnek ve ince taşıyıcı borular
• Gelişmiş röntgen sistemleri
• İşlem anında yapılan ultrason takibi (Ağızdan kamera ile girilerek yapılabilen işlem, TEE)
• Kasıktan damar yolu girişi
• Hafif ve güvenli anestezi uygulaması

Bu işlemde deliğin her iki yanına oturan ve bir tür tıkaç görevi gören şemsiye benzeri cihazlar kullanılır. Cihaz yerleştirildikten sonra kalp dokusu zamanla bu cihazın üzerini kendi hücreleriyle kaplar ve cihaz kalbin doğal bir parçası haline gelir. Her delik anjiyo ile kapatılmaya uygun olmayabilir; deliğin konumu kapakçıklara çok yakınsa veya damar yapısı uygun değilse uzmanlar cerrahi yolu tercih edebilirler. Ancak uygun vakalarda bu yöntem çocuğun sadece birkaç gün içinde tamamen sağlıklı bir şekilde evine dönmesine olanak tanıyan son derece güvenli ve modern bir seçenektir.

Kesin Çözüm Gerektiren Durumlarda Ventriküler Septal Defekt (VSD) için Açık Kalp Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Büyük deliklerde, ilaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda veya kalıcı hasar riskinin oluştuğu vakalarda cerrahi onarım en kesin ve güvenilir yoldur. Günümüzde pediatrik kalp cerrahisi o kadar gelişmiştir ki çok küçük bebeklerde bile bu operasyonlar yüksek başarı oranlarıyla gerçekleştirilmektedir. Ameliyatın amacı, deliği bir yama yardımıyla tamamen kapatarak kalbin normal kan dolaşım düzenini geri kazandırmaktır. Cerrahi ekip, operasyon süresince kalbin elektrik sistemine ve kapakçıklara zarar vermemek için mikroskopik hassasiyetle çalışır.

Cerrahi süreçte öne çıkan bazı detaylar aşağıdaki gibidir.

• Kalp akciğer makinesi kullanımı
• Özel sentetik yama materyalleri
• Kalbin durdurularak onarılması
• Yoğun bakımda kısa süreli takip
• Mikro cerrahi dikiş teknikleri
• Ağrı kontrolü odaklı iyileşme protokolü

Operasyon sırasında kalbin görevini geçici olarak devralan sistemler sayesinde cerrah, hareketsiz bir kalpte deliği milimetrik olarak kapatabilir. Çoğu çocuk ameliyattan birkaç gün sonra servise alınır ve yaklaşık bir hafta içinde taburcu edilir. Kapatılan delik sayesinde akciğerlere giden fazla kan akışı anında kesilir ve kalp hızla normal boyutlarına dönmeye başlar. Ameliyat sonrası dönemde çocuklar genellikle büyük bir iştahla kilo almaya başlarlar, çünkü artık kalpleri fazladan çalışmak zorunda değildir ve harcanan enerji doğrudan büyümeye yönlendirilir.

Tedavisi Gecikmiş Ventriküler Septal Defekt (VSD) Hastalıklarında Hangi İstenmeyen Sonuçlar Ortaya Çıkabilir?

VSD teşhisi konulmuş ancak takibi aksatılmış veya müdahale zamanı geçmiş vakalarda vücut bu yükü daha fazla taşıyamaz hale gelebilir. En çok korkulan durum akciğer damarlarındaki basıncın kalıcı olarak yükselmesidir. Uzun süre yüksek kan akışına maruz kalan akciğer damarları, kendilerini korumak için kalınlaşmaya ve sertleşmeye başlar. Bu durum bir noktadan sonra geri dönüşümsüz bir hal alabilir. Bu nedenle uzmanlar, akciğerlerin esnekliğini kaybetmesine izin vermeden en doğru zamanda müdahale etmeyi hedeflerler. Düzenli kontrol, bu istenmeyen tabloların önlenmesindeki tek yoldur.

Takip edilmeyen vakalarda oluşabilecek riskler şunlardır:

• Kalıcı akciğer tansiyonu artışı
• Kalp yetmezliği tablosunun ağırlaşması
• Sağdan sola kirli kan geçişi
• Dudaklarda ve parmaklarda morarma
• Karaciğerde büyüme ve sıvı birikimi
• Kalıcı damar tıkanıklıkları gelişimi

Bu ileri evre tablolarda artık deliği kapatmak bile hastaya fayda sağlamayabilir, hatta zarar verebilir. Bu nedenle teşhis konulduktan sonra doktorun önerdiği randevu aralıklarına uymak hayati önem taşır. Erken müdahale edilen çocuklarda bu risklerin neredeyse tamamı ortadan kalkar ve akciğer damarları tamamen normal yapısını korur. Tıbbi teknolojilerin sunduğu imkanlar sayesinde günümüzde bu gecikmiş vakalara rastlanma oranı oldukça düşmüştür; ancak yine de farkındalık oluşturmak ve sürecin önemini anlamak aileler için en büyük sorumluluktur.

Başarılı Bir Tedavi Sonrasında Ventriküler Septal Defekt (VSD) Hastalarının Uzun Dönem Takibi Nasıl Olmalıdır?

Kalpteki deliğin ister kendi kendine kapanmasıyla ister tıbbi müdahaleyle iyileşmesi sonrasında çocukların büyük çoğunluğu yaşıtlarından farksız bir hayat sürer. Spor yapabilirler, okula gidebilirler ve her türlü aktiviteye katılabilirler. Ancak kalbin geçirdiği bu sürecin ardından belirli aralıklarla uzman kontrolünde kalmak, her şeyin yolunda gittiğinden emin olmak adına gereklidir. Bu takiplerde kalbin ritmi, kapakçıkların durumu ve dikiş veya cihaz bölgesinin uyumu kontrol edilir. Uzun vadeli başarı, sadece deliğin kapanması değil çocuğun hayat boyu kalp sağlığının korunmasıdır.

Uzun dönemli takipte dikkat edilen hususlar şunlardır:

• Yıllık periyodik eko kontrolleri
• Ağız ve diş hijyeninin korunması
• Kalp ritminin EKG ile izlenmesi ev aralıklı 24 saatlik ritim holter yapılması
• Fiziksel aktivite kapasitesinin ölçümü
• İnfektif endokarditten korunma önlemleri (bazı hastalarda)
• Sağlıklı beslenme ve egzersiz alışkanlığı

Özellikle diş sağlığı bu çocuklar için ekstra önemlidir; çünkü ağızdaki enfeksiyonlar kana karışarak kalp dokularına ulaşma riski taşıyabilir. Bu nedenle düzenli diş muayeneleri ve iyi bir fırçalama alışkanlığı en az kalp kontrolleri kadar değerlidir. Birçok vakada cerrahi veya anjiyo sonrası hiçbir ilaç kullanımına gerek kalmaz ve çocuk tamamen özgür bir şekilde büyür. Aileler, çocuklarının kalbindeki bu geçmişi bir engel olarak değil modern tıbbın başarısıyla geride bırakılmış bir anı olarak görmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Prof. Dr. İbrahim Cansaran TANIDIR

Prof. Dr. İbrahim Cansaran Tanıdır, 20 yıla yakın klinik, akademik ve girişimsel deneyime sahip, doğuştan kalp hastalıkları, pediatrik girişimsel kardiyoloji, hibrit işlemler ve radyasyon azaltılmış / floroskopisiz kateterizasyon teknikleri alanlarında uluslararası düzeyde tanınan bir uzmandır.

Bugüne kadar hem ülkemizde hem de yurtdışında toplamda 10.000’in üzerinde pediatrik kardiyak kateterizasyon işlemi gerçekleştirmiş; kompleks yapısal kalp hastalıklarında ileri düzey girişimsel ve hibrit uygulamalara ülkemizde öncülük etmiştir.

Akademik üretkenliği 110 SCI/SCIE yayını, 1.440 atıf, H-indeksi 18 ile bilimsel olarak güçlü bir otoriteyi temsil etmektedir (Google Scholar, 2025).